శరీరంలో క్లోరైడ్ లోపిస్తే ఏమవుతుంది? హైపోక్లోరేమియా లక్షణాలు, కారణాలు మరియు నివారణోపాయాలు!
హలో ఫ్రెండ్స్! “ఆరోగ్యమిత్ర”కు స్వాగతం. మన ఆరోగ్యం మన చేతుల్లోనే అనే విషయాన్ని మనం ఎప్పుడూ గుర్తుంచుకోవాలి. సాధారణంగా మన శరీరం ఆరోగ్యంగా, ఉల్లాసంగా ఉండటానికి విటమిన్లు, ప్రొటీన్లు ఎంత అవసరమో, ‘ఎలక్ట్రోలైట్స్’ (Electrolytes) కూడా అంతే అవసరం. మనం ఎక్కువగా సోడియం, పొటాషియం గురించి వింటూ ఉంటాం కానీ, వీటన్నింటితో పాటు మన శరీరానికి అత్యంత ముఖ్యమైన మరొక ఎలక్ట్రోలైట్ ఉంది. అదే ‘క్లోరైడ్’ (Chloride).
చాలా మంది క్లోరైడ్ గురించి పెద్దగా పట్టించుకోరు. కానీ శరీరంలో దీని స్థాయిలు తగ్గితే అనేక తీవ్రమైన ఆరోగ్య సమస్యలు వస్తాయి. వైద్య పరిభాషలో శరీరంలో క్లోరైడ్ స్థాయిలు తగ్గడాన్ని ‘హైపోక్లోరేమియా’ (Hypochloremia) అని పిలుస్తారు. అసలు ఈ హైపోక్లోరేమియా అంటే ఏమిటి? ఇది ఎందుకు వస్తుంది? దీని లక్షణాలు ఎలా ఉంటాయి? మరియు ఇంట్లోనే ఎలాంటి జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలో ఈ రోజు మనం చాలా సులభంగా, వివరంగా తెలుసుకుందాం!
క్లోరైడ్ అంటే ఏమిటి? శరీరానికి ఇది ఎందుకు ముఖ్యం?
క్లోరైడ్ అనేది మన శరీరంలోని ద్రవాల సమతుల్యతను (Fluid Balance) కాపాడే ఒక ముఖ్యమైన ఖనిజం. ఇది మనం రోజువారీగా తీసుకునే సాధారణ ఉప్పు (Sodium Chloride) ద్వారా శరీరానికి లభిస్తుంది. శరీరంలో సరైన మొత్తంలో రక్తం మరియు కణాల మధ్య ద్రవాల స్థాయిని క్రమబద్ధీకరించడానికి ఇది సహాయపడుతుంది.
అంతేకాకుండా, మన జీర్ణక్రియలో క్లోరైడ్ కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. మన కడుపులో ఆహారాన్ని అరిగించడానికి ‘హైడ్రోక్లోరిక్ యాసిడ్’ (HCl) ఉత్పత్తి అవుతుంది. ఈ యాసిడ్ తయారీకి క్లోరైడ్ చాలా అవసరం. శరీరంలో ఆమ్ల-క్షారాల (pH Balance) సమతుల్యతను కాపాడటంతో పాటు, నరాలు మరియు కండరాలు సరిగ్గా పనిచేయడానికి కూడా ఇది తోడ్పడుతుంది.
హైపోక్లోరేమియా (Hypochloremia) అంటే ఏమిటి?
సాధారణంగా ఒక ఆరోగ్యకరమైన వ్యక్తి రక్తంలో క్లోరైడ్ స్థాయిలు 98 నుండి 106 mEq/L (మిల్లీ ఈక్వివలెంట్స్ పర్ లీటర్) వరకు ఉండాలి. ఒకవేళ బ్లడ్ టెస్ట్ చేసినప్పుడు ఈ క్లోరైడ్ స్థాయిలు 98 mEq/L కంటే తక్కువగా నమోదైతే, ఆ పరిస్థితినే వైద్యులు ‘హైపోక్లోరేమియా’ అని అంటారు. శరీరంలో నీటి శాతం మరియు ఇతర లవణాల శాతంలో మార్పులు వచ్చినప్పుడు ఈ సమస్య తలెత్తుతుంది.
మీకు తెలుసా?
“మన కడుపులో ఉండే జీర్ణ రసాలలో (Stomach Acids) క్లోరైడ్ అత్యధిక పరిమాణంలో ఉంటుంది. అందుకే ఎవరికైనా విపరీతంగా వాంతులు అయినప్పుడు, కడుపులోని యాసిడ్తో పాటు క్లోరైడ్ కూడా బయటకు పోయి, శరీరంలో దీని స్థాయిలు వేగంగా పడిపోతాయి!”
శరీరంలో క్లోరైడ్ తగ్గడానికి ముఖ్య కారణాలు
శరీరంలో క్లోరైడ్ స్థాయిలు తగ్గడానికి రకరకాల కారణాలు ఉంటాయి. వాటిలో ముఖ్యమైన కొన్ని కారణాలను ఇప్పుడు చూద్దాం:
తీవ్రమైన వాంతులు మరియు విరేచనాలు: ఎక్కువ సార్లు వాంతులు లేదా విరేచనాలు (మోషన్స్) అవ్వడం వల్ల శరీరంలోని ద్రవాలతో పాటు క్లోరైడ్ లవణాలు కూడా బయటకు పోతాయి. ఇది హైపోక్లోరేమియాకు అతిపెద్ద కారణం.
విపరీతంగా చెమటలు పట్టడం: ఎండలో ఎక్కువగా పనిచేసేవారికి లేదా తీవ్రమైన వ్యాయామం చేసేవారికి చెమట రూపంలో క్లోరైడ్ అధికంగా నష్టపోయే అవకాశం ఉంది.
కొన్ని రకాల మందుల వాడకం: రక్తపోటు (BP) లేదా గుండె జబ్బుల కోసం వాడే కొన్ని రకాల మూత్రవిసర్జన మందులు (Diuretics) శరీరంలోని క్లోరైడ్ను మూత్రం ద్వారా బయటకు పంపేస్తాయి.
కిడ్నీ సమస్యలు: మూత్రపిండాలు సరిగ్గా పనిచేయనప్పుడు అవి శరీరంలోని ఎలక్ట్రోలైట్స్ సమతుల్యతను కోల్పోతాయి. దీనివల్ల కూడా క్లోరైడ్ తగ్గిపోవచ్చు.
దీర్ఘకాలిక ఊపిరితిత్తుల వ్యాధులు: ఎంఫిసెమా వంటి క్రానిక్ లంగ్ డిసీజెస్ ఉన్నవారిలో రక్తంలో కార్బన్ డయాక్సైడ్ పెరిగి, క్లోరైడ్ స్థాయిలు తగ్గుతాయి.
హైపోక్లోరేమియా ప్రధాన లక్షణాలు
చాలా సందర్భాలలో క్లోరైడ్ స్వల్పంగా తగ్గితే ఎలాంటి లక్షణాలు కనిపించవు. కానీ లోపం తీవ్రంగా ఉన్నప్పుడు శరీరం కొన్ని సంకేతాలను ఇస్తుంది. వాటిని అస్సలు నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు:
విపరీతమైన అలసట మరియు నీరసం: ఎలాంటి పనిచేయకపోయినా ఒంట్లో శక్తి లేనట్టుగా అనిపించడం దీని ప్రాథమిక లక్షణం.
డీహైడ్రేషన్ (Dehydration): నోరు ఎండిపోవడం, విపరీతమైన దాహం వేయడం మరియు చర్మం పొడిబారడం జరుగుతుంది.
కండరాల నొప్పులు మరియు తిమ్మిర్లు: నరాలు మరియు కండరాల పనితీరు దెబ్బతినడం వల్ల కాళ్ళు, చేతుల్లో తిమ్మిర్లు రావడం లేదా కండరాలు పట్టేయడం జరుగుతుంది.
శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది: శరీరంలో pH బ్యాలెన్స్ మారడం వల్ల శ్వాస వేగంగా తీసుకోవడం లేదా ఊపిరి ఆడనట్టుగా అనిపించడం జరుగుతుంది.
కళ్ళు తిరగడం మరియు గందరగోళం: మెదడుకు ఎలక్ట్రోలైట్స్ అందకపోవడం వల్ల తరచూ కళ్ళు తిరగడం, ఏ విషయమ్మీద శ్రద్ధ పెట్టలేకపోవడం లేదా గందరగోళానికి గురికావడం వంటివి జరుగుతాయి.
క్లోరైడ్ స్థాయిలను పెంచే ఆహారాలు మరియు ఇంటి చిట్కాలు
శరీరంలో క్లోరైడ్ లోపాన్ని ప్రాథమిక దశలోనే గుర్తిస్తే, సరైన ఆహారపు అలవాట్లు మరియు ఇంటి చిట్కాల ద్వారా సులభంగా నయం చేసుకోవచ్చు. క్లోరైడ్ ఎక్కువగా ఉండే కొన్ని ఆహారాలు మరియు వాటిని తీసుకునే విధానం ఇక్కడ చూద్దాం:
1. ఓరల్ రీహైడ్రేషన్ సొల్యూషన్ (ORS) ద్రావణం
వాంతులు లేదా విరేచనాల వల్ల క్లోరైడ్ తగ్గినప్పుడు, తక్షణమే ఎలక్ట్రోలైట్స్ను రీఛార్జ్ చేయడానికి ORS అత్యుత్తమ మార్గం. దీనిని ఇంట్లోనే సులభంగా తయారు చేసుకోవచ్చు.
a).నీటిని సిద్ధం చేసుకోవడం:మొదటి విడత.
ఒక లీటరు శుభ్రమైన త్రాగునీటిని (అవసరమైతే కాచి చల్లార్చిన నీరు) ఒక పాత్రలోకి తీసుకోండి.
b).చక్కెర మరియు ఉప్పు కలపడం:రెండవ విడత.
ఆ నీటిలో 6 చిన్న చెంచాల చక్కెర (Sugar) మరియు అర చెంచా సాధారణ వంట ఉప్పు (Salt) వేయండి. ఉప్పులో ఉండే సోడియం క్లోరైడ్ శరీరానికి తక్షణ శక్తిని ఇస్తుంది.
c).బాగా కలపడం:చివరి విడత.
చక్కెర మరియు ఉప్పు నీటిలో పూర్తిగా కరిగే వరకు స్పూన్తో బాగా కలపండి. ఇప్పుడు ఇంట్లోనే తయారుచేసిన ORS ద్రావణం సిద్ధంగా ఉంది.
తీసుకోవలసిన మోతాదు: ఈ నీటిని ఒకేసారి తాగకుండా, రోజు మొత్తం మీద కొద్దికొద్దిగా (సిప్ చేస్తూ) తాగుతూ ఉండాలి. ముఖ్యంగా నీరసంగా ఉన్నప్పుడు రోజుకు 1 నుండి 2 లీటర్ల వరకు తీసుకోవచ్చు.
2. క్లోరైడ్ అధికంగా ఉండే కూరగాయలు
మన నిత్య జీవితంలో వాడే కొన్ని కూరగాయలలో క్లోరైడ్ సహజంగానే పుష్కలంగా ఉంటుంది.
టొమాటోలు మరియు లెట్యూస్: టొమాటోలు, లెట్యూస్ ఆకులలో క్లోరైడ్ శాతం ఎక్కువగా ఉంటుంది.
ఎలా ఉపయోగించాలి: టొమాటోలను కూరల్లో వాడుకోవచ్చు లేదా పచ్చిగా సలాడ్ రూపంలో తీసుకోవచ్చు. లెట్యూస్ ఆకులను కూడా సలాడ్స్లో కలిపి తినవచ్చు.
మోతాదు: రోజువారీ సలాడ్లో ఒక కప్పు ముక్కలను చేర్చుకుంటే సరిపోతుంది.
3. సెలరీ (Celery) మరియు ఆలివ్స్ (Olives)
సెలరీ కాడలు మరియు ఆలివ్ పండ్లలో శరీరానికి కావలసిన లవణాలు సమృద్ధిగా లభిస్తాయి.
ఎలా ఉపయోగించాలి: సెలరీని సూప్లలో గానీ లేదా జ్యూస్ రూపంలో గానీ తీసుకోవచ్చు. ఆలివ్స్ను నేరుగా లేదా సలాడ్స్లో గార్నిష్గా వాడుకోవచ్చు.
మోతాదు: రోజుకు ఒకటి లేదా రెండు సెలరీ కాడలు లేదా 4-5 ఆలివ్ పండ్లు తీసుకోవడం మంచిది.
జాగ్రత్తలు మరియు సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ (Precautions)
క్లోరైడ్ పెంచడానికి ఉప్పు లేదా ఉప్పు ఎక్కువగా ఉండే ఆహారాలు తీసుకోవడం మంచిదే అయినప్పటికీ, కొందరు కొన్ని జాగ్రత్తలు తప్పనిసరిగా పాటించాలి:
హై బీపీ ఉన్నవారు: అధిక రక్తపోటు (High BP) లేదా గుండె జబ్బులు ఉన్న రోగులు క్లోరైడ్ పెంచే నెపంతో ఎక్కువ ఉప్పు తీసుకోకూడదు. ఇది బీపీని మరింత పెంచి గుండెపై ఒత్తిడి తెస్తుంది. కాబట్టి వీరు వైద్యుల సలహా మేరకే లవణాల మోతాదును నిర్ణయించుకోవాలి.
కిడ్నీ రోగులు: కిడ్నీ సమస్యలు ఉన్నవారు సొంతంగా ఎలాంటి ఎలక్ట్రోలైట్ పానీయాలు లేదా ఎక్కువ ఉప్పు తీసుకోకూడదు. ఎందుకంటే కిడ్నీలు అదనపు లవణాలను బయటకు పంపలేవు.
అతిగా తీసుకోకూడదు: శరీరంలో క్లోరైడ్ మరీ ఎక్కువైతే ‘హైపర్క్లోరేమియా’ (Hyperchloremia) అనే మరో సమస్య వస్తుంది. దీనివల్ల కిడ్నీలో రాళ్లు రావడం లేదా శ్వాస సమస్యలు ఎక్కువవడం జరగవచ్చు.